English summary below.

Հարգելի գործընկեր,

Հուսով եմ լավ եք: Ներկայացնում եմ անցած շաբաթվա վերլուծությունները և աշխատանքները.

  1. Բենզինի գնը իջնելու է մինչև 400
  2. Բենզինի գնի կանխատեսում մեքենայական ուսուցման մոդելների միջոցով
  3. ԶԼՄ հաղորդագրություններ բենզինի գնի մասին
  4. Սպասում եմ ձեզ իմ սթրիմին
  5. English summary

1. Բենզինի գնը իջնելու է մինչև 400

➡️Բենզինի գինը մոտակա 2 ամիսը կարող է իջնել՝ 400 դրամ

Հայաստանի ու ԱՄՆ բենզինի գնի համեմատությունը (Տես առաջին գծապատկերը)։

Նշեմ որ ճիշտ չէ ուղիղ համեմատել բենզինի գինը Հայաստանում և ԱՄՆ-ում, քանի որ ԱՄՆ-ն նավթ արտադրող և սպառող ամենախոշոր պետությունն է, որը OPEC+ երկրներից արդեն գրեթե նավթ չի ներմուծում։ Հայաստանը նավթի պաշարներ չունի և բենզինի ներմուծում է Ռուսաստանից։ Սակայն համաշխարհային նավթի գները ազդում են բենզինի գնի վրա և՛ ԱՄՆ-ում և՛ Հայաստանի շուկայում, որը երևում է գծապատկերից։ Բենզինի գինը նույն աճի ու նվազման տենդենցները ունի գրեթե բոլոր պետություններում։

Այս պահին բենզինի գինը Հայաստանում ռեկորդային բարձր է։ Ուշադրություն դարձրեք, որ սեպտեմբերի 8-ից բենզինի գինը Հայաստանում գրեթե չի փոխվել է՝ 1.32 դոլար և հոկտեմբերի 4-ին գրանցված ռեգուլյար բենզինի գնի բարձրացումը 540-ից 570 դրամ հիմնականում պայմանավորված էր դրամի արժեզրկումից՝ 380-ից 402 դրամ։ Դոլարով ներմուծման գինը չի փոխվել։

Գծապատկեր 1. Բենզինի և դեզելային վառելիքի գների համեմատություն Հայաստանում և ԱՄՆ-ում

* Նշումներ՝ ՀՀ շուկայական գինը փոխանակվել է դոլարի օրվա միջազգային փոխարժեքով։

➡️Իջնելո՞ւ է արդյոք բենզինի գինը։

Քննարկենք այն հնարավոր նախապայմանները որոնք կարող են իջեցնել բենզինի գինը։

  1. ԱՄՆ բենզինի գների իջեցում։ Բենզինի գինը ԱՄՆ Կալիֆորնիա նահանգում սեպտեմբերի 30-ին էջել է 1.03 դոլարից մինչև 0.69 ցենտ։ Նորից նշեմ՝ ԱՄՆ և Հայաստանի բենզինի գները տարբեր շուկայական մեխանիզմենրով են ձևավորվում, բայց երկուսի վրա էլ ազդում են համաշխարհային նավթի գները։

  2. Համաշխարհային նավթի գների իջեցում։ Ռուսական Urals նավթի գինը սեպտեմբերի 30-ին պիկային կետին 80 դոլարի էր բարելի համար, այս պահին 65 դոլար է մեկ բարելի համար, գինը իջել է մոտ 20 տոկոսով։ Նույն ժամանակահատվածում իջել են նաև այլ նավթի նիշերը (տես գծապատկեր 2)։

  3. Ռուսական բենզինի արտահանման արգելիքի դադարում։ Ռուսաստանը սեպտեմբերի 21-ին ժամանակավոր արգելք էր դրել բենզինի և դիզելային վառելիքի արտահանմանը, բացառությամբ ԵԱՏՄ երկրներ։ Այս քայլի նպատակն էր հագեցնել Ռուսաստանի շուկան վառելիքով և իջեցնել ներքին շուկայում դրա գինը։ Այս քայլը նույնպես սահմանափակեց համաշխարհային բենզինի առաջարկը։ Բենզինի և դիզելային վառելիքի արտահանման սահմանափակումները արդեն հանվել են՝ համապատասխանաբար հոկտեմբերի 7-ին և 22-ին։ Սա հետ մեծացրեց արտաքին շուկայում վառելիքի առաջարկը։

  4. Դրամի հնարավոր արժևորում 402-ից 380 դրամ։ Վերջին ժամանակահատվածում գրեթե բոլոր զարգացող պետությունների արժույթները արժևորվել են։ Ռուբլին արժևորվել է 9 տոկոսով, Ղազախական տենգեն` 4 տոկոսով, Լեհական զլոտին 9 տոկոսով, եվրոն՝ 4 տոկոսով, ղազախական տենգեն 4 տոկոսով (տես գծապատկեր 3): Այս տենդենցը դեռ շարունակվում է։ Սա ճնշում է գործադրում նաև մեր շուկայի վրա, հատկապես հաշվի առնելով այն հանգամանքը որ դոլարի ծավալը վերջին 2 ամսում Հայաստանի շուկայում որոշակիորեն մեծացել է։

➡️Ինչքանո՞վ կարող է նվազել բենզինի գինը մեր շուկայում։

Նավթի գնի իջացումը բենզինի գինը կարող է իջեցնել 20 տոկոսով, իսկ դրամի արժևորումը 402-ից 380՝ 5 տոկոսով։ Այդ դեպքում գումարային մոտ 25 տոկոսով կարող է բենզինի գինը իջնել մոտակա 2-3 ամսում։ Դառնալով՝ ռեգուլյարը 400 դրամ, պրեմիում բենզինը՝ 430 դրամ։

Գծապատկեր 2. Համաշխարհային նավթի գների և Հայաստանի բենզինի գնի համեմատություն

Գծապատկեր 3. Դոլարի արժեզրկում։ Տարածաշրջանի մի շարք փոխարժեքների դինամիկան (01-11-2023 = 100%)

2. Բենզինի գնի կանխատեսում մեքենայական ուսուցման մոդելների միջոցով

Այս հատվածը ունի տեխնիկական բնույթ․

Մեր կողմից կառուցվել է նաև մի շարք մոդելներ (նաև մեքենայական ուսուցման), որոնք կանխատեսում են բենզինի գինը ներքին շուկայում՝ օգտագործելով միջազգային նավթի գինը 30 օրվա լագով։ Սա թույլ է տալիս կանխատեսել բենզինի գինը հաջորդ 30 օրվա համար՝ հաշվի առնելով նավթի գնի վերջին փոփոխությունները։

Օգտագործված մոդելներն են՝ arima, auto_arima, arima_with_xgboost, prophet, seasonal_reg_stlm: Մոդելների ցուցանիշները տրված են ստորև․

.model_id .model_desc mae mape mase smape rmse rsq
1 REGRESSION WITH ARIMA(0,0,0) ERRORS 0.2444 18.54 124.3 20.46 0.246 0.00826
2 REGRESSION WITH ARIMA(0,1,0)(1,0,0)[12] ERRORS 0.0026 0.19 1.3 0.19 0.003 0.00865
3 ARIMA(0,0,0) WITH NON-ZERO MEAN W/ XGBOOST ERRORS 0.2314 17.55 117.7 19.84 0.263 0.00466
4 PROPHET W/ REGRESSORS 0.0550 4.17 28.0 4.09 0.058 0.14917
5 SEASONAL DECOMP: REGRESSION WITH ARIMA(5,1,3) ERRORS 0.0119 0.90 6.0 0.90 0.015 0.00249

Ներքևում նշված գծապատկերը ինտերակտիվ է (կարդացեք այս նյութը մեր կայքում դրա համար)։ Այն ցույց է տալիս բենզինի գների կանխատեսումը ըստ նշված 5 մոդելների հաջորդ 30 օրվա համար։ Ըստ 12-օրյա seasonal_reg_stlm և auto_arima մոդելների բենզինի գնի փոփոխություն մոտակա ամիսը չի սպասվում։ Սակայն auto, arima_with_xgboost, prophet մոդելները կանխատեսում են որ 1 ամիս հետո բենզինի գնի ամենահավանական արժեքները Հայաստանի շուկայում 1.05, 1 և 1.2 դոլար են լինելու համապաստախանաբար։

Գծապատկեր 4. Բենզինի գնի կանխատեսումը Հայաստանի շուկայում

Նորից նշեմ այս կանխատեսման, գծապատկերների կոդը ինչպես նաև տվյալների բազաները հասանելի են մեր Github-ում: Տվյալների բազաները ներառում են՝ բենզինի գնը Հայաստանում, համաշխարհային նավթի և բանզինի գները, մի շարք փոխարժեքների բազաները, բենզինի ներմուծման գնի վերաբերյալ և ներքին շուկայում վառելիքի գնաճի տվյալների բազաները։

Հավելյալ տեղեկատվություն.

3. ԶԼՄ հաղորդագրություններ բենզինի գնի մասին

Դիտեք իմ հարցազրույցը տված 1in.am լրատվամիջոցոին, թե ինչու բենզինի գինը կարող է դառնալ 400 դրամ: Այս հարցազրույցը լրացնում է այս վերլուծությունը և ավելի դյուրին կերպով մատուցում շուկայական թրենդները։

4. Սպասում եմ ձեզ իմ սթրիմին

Եթե ձեզ հետաքրքիր է լսել իմ մեկնաբանությունները և տեսնել թե ոնց եմ ես կատարում իմ հետազոտությունները, կարող եք մասնակցել իմ սթրիմին:

Ես նպաստակադրված եմ այն ամենը ինչ անում եմ ներկայացնել և բացատրել սթրիմի կամ վլոգի ձևաչափով: Սա նախնական և փորձնական է լինելու, որը հոսով եմ շարունակական կլինի։

5. English Summary

Exploring Gasoline Prices – What’s Behind the Recent Spike?

The current newsletter highlights the potential decrease in gasoline prices in Armenia over the next two months. The analysis compares the price of gasoline in Armenia with that in the USA, emphasizing the impact of global oil prices on both markets. Notably, the price of gasoline in Armenia is currently at a record high of $1.32 since September 8, with minimal fluctuations, primarily attributed to dram devaluation. The newsletter explores various factors that could contribute to a decline in gasoline prices, including the reduction of US gasoline prices, global oil price drops, the lifting of Russia’s export restrictions, and a possible dram devaluation.

The article predicts that a combination of a 20% decrease in oil prices and a 5% dram devaluation could lead to a 25% reduction in gasoline prices in the Armenian market over the next 2-3 months. Consequently, regular gasoline costs may decrease by 400 drams, and premium gasoline by 430 drams. The analysis also touches on the recent appreciation of currencies in developing countries, putting pressure on the Armenian market.

The newsletter concludes by mentioning the use of machine learning models for gasoline price forecasting based on international oil prices. The interactive chart on their website shows predictions for the next 30 days, with some models forecasting stable prices, while others anticipate potential fluctuations, with probable values ranging from 1.05 to 1.2 dollars after one month. For more detailed information, readers are encouraged to visit the website.

Այս վերլուծությունը առկա է նաև մեր կայքէջում, այս վերլուծության կոդը և տվյալները դրված են նաև Github-ում։

Եթե հնարավոր է, խնդրում եմ այս նյութը ուղարկել նաև այն մարդկանց, ում այն կարծում եք կարող է հետաքրքրել:

Սպասեք հաջորդ հաղորդագրությանը մի շաբաթվա ընթացքում:

Հարգանքներով,
Աղասի Թավադյան
27.11.2023
tvyal.com
tavadyan.com

Ուշադրություն. Ձեր էլ.փոստը մեյլիսթի մեջ է, որի միջոցով ես կիսվում եմ շաբաթական նյութեր, որոնք հիմնականում ներկայացնում են Հայաստանի տնտեսությանը: Նյութերը ներառում են գծապատկերներ, տվյալների բազաներ, տեսանյութեր, հոդվածներ, առցանց վահանակներ, տնտեսական գործիքներ, կանխատեսումներ և հաշվետվություններ: Եթե ցանկանում եք չեղարկել բաժանորդագրությունը, խնդրում եմ տեղեկացրեք ինձ, և ես կհեռացնեմ ձեր էլ. փոստը ցուցակից: Գրեք նաև եթե ունեք մենկնաբանություններ:

Important! Your email is part of the mailing list where I share weekly materials primarily focused on the Armenian economy. These materials encompass charts, databases, videos, articles, online dashboards, economic tools, forecasts, and reports. If you wish to unsubscribe, please let me know, and I will remove your email from the list. Please share your comments as well․